شاید چندسالی با روزنامه حریت در کشور ترکیه که خود کشوری نوپدید است و حاصل مساعی مصطفی کمال معروف به آتاترک، تفاوت در سال داشته باشد. چنین ماندگاری و دوامی البته موجب نیایش به درگاه خدا و مایه خرسندی دلهای ما است. در اینجا فقط چند کلمه درباره جریده قرن سخن می‌گویم و به قول شاعر نازنین صائب تبریزی به قدر یک ساغر:

هر چه کیفیت ندارد صحبتش بار دل است
طاعت «صدساله» را در کار یک ساغر کنیم 

روز جمعه ۱۹ تیر ۱۳۰۵ خورشیدی مجلس مرحوم عباس مسعودی (۱۲۷۴–۱۳۵۳)، همزمان با آغاز به کار مجلس ششم مشروطیت منتشر شد. مسعودی در ابتدای این نوشتار، نامِ «مرکز اطلاعات» را مطرح و معرفی می‌کند اما از وضع جامعه می‌گوید که در آن زمان دچار فقرِ فراگیری شده بود و مردم فرصت روزنامه خواندن و حمایت و تشویق و همراهی با طرح‌های تازه را نداشتند.

مرحوم مسعودی برخلاف سنت آن زمان که نامهای انقلابی و شداد و غلاظ یا نادره برای جراید برمی‌گزیدند، نام روزنامه و مؤسسه خود را «اطلاعات» می‌گذارد. الوین تافلر در «موج سوم»، قرن ۲۱ را قرن اطلاعات می‌نامد و اکنون ما وارد عصر اطلاعات و ارتباطات و رسانه‌های دیجیتالی شده‌ایم. اما هوشمندی بنیانگذار اطلاعات قابل تحسین است. او در سرمقاله به تاریخچه‌ «آژانس آناتولی» ترکیه و «رویترز» در انگلیس و «هاواس» در فرانسه اشاره می‌کند و می‌نویسد آنها هم روزی مؤسساتی کوچک و کم توان بودند و تنها با پشتوانه‌ «علاقه‌ عمومی و دولتی» به این جایگاه رسیدند. 

در پایان این سرمقاله مسعودی وعده می‌دهد که این روزنامه، اخبار همه‌ نقاط ایران و رویدادهای مهمِ جهانی را پوشش خواهد داد و اگر مورد اقبال قرار گیرد، بیشتر می‌تواند به آبادانی و آبروی کشور کمک کند. «اطلاعات» گسترش یافت و بعدها مجلات اطلاعات هفتگی، اطلاعات ماهانه، اطلاعات بانوان، دنیای ورزش و مجله الاخی (برادری) را به زبان عربی انتشار داد.

اندکی پس از انقلاب اسلامی مرحوم سیدمحمود دعایی به حکم امام خمینی از اردیبهشت ۱۳۵۹ تا روز درگذشت در ۱۵ خرداد ۱۴۰۱ نماینده ایشان و سرپرست روزنامه اطلاعات بود. روزنامه در دو دوره مدیریت طولانی مرحومان مسعودی مؤسس و سرپرستی آقای دعایی، گسترش عظیم یافت و هریک به نوبه خود بر میراث کمی و کیفی اطلاعات بسیار افزودند. شرح آن را در مقاله دیگری داده‌ام؛ چنین کنند بزرگان چو کرد باید کار.

باری، اخیراً دیدم که چندین تن از جریده نگاران گلایه‌ها و نقد و تعریض به اطلاعات نوشته و سخت نواخته‌اند که در صدسالگی تیراژ کم دارد و چرا کار و مراسمی ندارد و نشریه کم‌خاصیتی است و خوانندگانش فناتیک هستند و از این حرف‌ها... به یاد شعر حکیم انوری در مناظره چنار و کدوبن افتادم:

نشنیده‌ای که زیر چناری کدو بنی
برجست و بردوید برو بر به روز بیست
پرسید از چنار که تو چند روزه‌ای 
گفتا چنار عمر من افزون‌تر از دویست
گفتا به بیست روز من از تو فزون شدم
 این کاهلی بگوی که آخر ز بهر چیست
گفتا چنار نیست مرا با تو هیچ جنگ 
کاکنون نه روز جنگ و نه هنگام داوریست
فردا که بر من و تو وزد باد مهرگان  
آنگه شود پدید که نامرد و مرد کیست

به هر حال نخواستم کنایه بزنم. اما اطلاعات خوانندگان سترگ دارد و مؤسسه اگر مشکلات دارد، تابعی از مشکلات کل جامعه است و جشن و مراسم هم در زمان سوگ و جنگ و گرفتاری مردم و مشکلات عدیده کشور، چندان فوریت نداشت. گرچه تدارکی هست و مدیریت و مسئولان و کارکنان در صدد هستند. خدا رحمت کند مرشد ما آقای دعایی را، که شوقی برای سده اطلاعات داشت ولی داس اجل به گیاه آرزوها ترحم نمی‌کند. باز هم به یاد شعری از صائب افتادم:

گر محو ز خاطر شود اندیشه مردن  
ممکن بود از دل غم صدساله ستردن 

به هرحال، تبریک و تفقد پیشکش؛ منتقدان گرامی که جملگی از خبیران و دلسوزان هستند، در انتقاد و خرده گیری تعجیل نکنند. نگاهی به دوروبر بیندازند و اول از همه به یاد بیاورند که عصر جریده‌های کاغذی دارد به پایان می‌رسد و تعداد بازدید کنندگان سایت مهمتر است. آگهی و آگاهی و خبر و مخبر و آدمهای خبیر هم در اطلاعات هنوز کم نیستند و از انتشارات تا چاپخانه و کتابفروشی و حتی بخشهای تجاری و غیره بهتر از آنچه دوستان تصور می‌کنند در این زمانه عسرت کار می‌کند. خلاصه دوستان منتقد بدانند که به قول ملای روم:

میوه گر کهنه شود تا هست خام   
پخته نبود غوره گویندش به نام

از این موضوع که بگذریم اول یاد کنم از دکتر سیدعباس صالحی که سرپرست پیشین روزنامه و وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در حال حاضر هستند و از اخلاق نیک و بردباری و نجابت ایشان در دل‌ها یادها برجای مانده است. در پایان به همکاران عزیزم از کارگران نازنین و نگهبانان که چشم بیدار و چراغ روزنامه‌اند، حمل و نقل و بچه‌های فنی و دوستان تحریریه و سردبیری و نیز به سرپرست و نماینده رهبری در روزنامه حجت‌الاسلام ایزدپناه، ورود به دومین قرن را برای این روزنامه تهنیت می‌گویم.

یاد می‌کنم از مجلات وزین اطلاعات بین‌الملل، سیاسی اقتصادی، اطلاعات فرانسه، ادبستان، اطلاعات حکمت و معرفت و اطلاعات علمی... که هریک ستونی در سیاست و فرهنگ و فکر بودند. ضمیمه‌های کودک و خانواده و علمی و ادب و هنر و جامعه و فرهنگی نیز از یادگارهای ماندگار روزنامه و خاطرات قرن پیش هستند. امیدواریم در قرن بعدی چنان شود که حافظ فرمود:

حسن تو همیشه در فزون باد         
رویت همه‌ساله لاله‌گون باد